Vị trí của 也、都、还、又、再 trong câu tiếng Trung

Hình minh họa: Vị trí của 也、都、还、又、再 trong câu tiếng Trung

Cũng • Đều • Vẫn/còn • Lại • Lại/lần nữa

Ghi nhớ nhanh 也、都、还、又、再 thường đứng sau chủ ngữ và trước động từ hoặc tính từ mà chúng bổ nghĩa. Chọn đúng từ mới chỉ là bước đầu; đặt đúng vị trí mới tạo nên một câu tự nhiên.

Vì sao năm từ nhỏ này lại dễ dùng sai?

Trong tiếng Việt, những từ như “cũng”, “đều”, “vẫn”, “lại” có thể được diễn đạt linh hoạt. Nhưng trong tiếng Trung, 也、都、还、又、再 thường có vị trí tương đối ổn định: đứng trước động từ hoặc tính từ. Nếu dịch theo thứ tự tiếng Việt, người học dễ đặt phó từ cuối câu, đặt trước chủ ngữ hoặc nhầm 又 với 再.

✓ 我也学习汉语。

/Wǒ yě xuéxí Hànyǔ./ Tôi cũng học tiếng Trung.

✓ 我们都喜欢汉语。

/Wǒmen dōu xǐhuan Hànyǔ./ Chúng tôi đều thích tiếng Trung.

Khung câu cơ bản Chủ ngữ + (thời gian) + 也/都/还/又/再 + động từ/tính từ + phần còn lại.

Bảng phân biệt nhanh

Phó từ	Nghĩa thường gặp	Vị trí tiêu biểu	Ví dụ
也 /yě/	cũng	Sau chủ ngữ, trước động từ/tính từ	我也去。
都 /dōu/	đều, tất cả	Sau đối tượng bao quát, trước động từ	他们都来了。
还 /hái/	vẫn, còn, cũng, thêm nữa	Sau chủ ngữ, trước động từ/tính từ	他还在学习。
又 /yòu/	lại; hành động lặp đã xảy ra	Sau chủ ngữ, trước động từ	他又来了。
再 /zài/	lại/lần nữa; hành động chưa xảy ra	Sau chủ ngữ, trước động từ	明天再来。

1. 也 /yě/: cũng

1.1. Vị trí cơ bản: chủ ngữ + 也 + động từ/tính từ

也 cho biết một người hoặc sự việc có đặc điểm hay hành động giống với người hoặc sự việc đã được nhắc đến. Trong câu thông thường, 也 đứng sau chủ ngữ và trước động từ, tính từ hoặc động từ năng nguyện.

✓ 我喜欢中文，她也喜欢中文。

/Wǒ xǐhuan Zhōngwén, tā yě xǐhuan Zhōngwén./ Tôi thích tiếng Trung, cô ấy cũng thích tiếng Trung.

✓ 他是老师，我也是老师。

/Tā shì lǎoshī, wǒ yě shì lǎoshī./ Anh ấy là giáo viên, tôi cũng là giáo viên.

✓ 这个问题很难，那个问题也很难。

/Zhège wèntí hěn nán, nàge wèntí yě hěn nán./ Vấn đề này khó, vấn đề kia cũng khó.

✓ 她会说英语，也会说汉语。

/Tā huì shuō Yīngyǔ, yě huì shuō Hànyǔ./ Cô ấy biết nói tiếng Anh và cũng biết nói tiếng Trung.

1.2. Câu sai người Việt thường mắc

✗ 我去也。

/Wǒ qù yě./ Tôi đi cũng. → Trong tiếng Trung hiện đại, 也 không đặt sau động từ để biểu thị “cũng”.

✓ 我也去。

/Wǒ yě qù./ Tôi cũng đi.

✗ 也我喜欢汉语。

/Yě wǒ xǐhuan Hànyǔ./ Cũng tôi thích tiếng Trung. → 也 thường đứng sau chủ ngữ 我.

✓ 我也喜欢汉语。

/Wǒ yě xǐhuan Hànyǔ./ Tôi cũng thích tiếng Trung.

Mẹo nhớ Ai “cũng” làm gì? Hãy đặt 也 ngay sau chủ ngữ và trước hành động: 我也去, 她也喜欢, 他们也会.

2. 都 /dōu/: đều, tất cả

2.1. Vị trí cơ bản: nhóm người/sự vật + 都 + động từ

都 cho biết những người hoặc sự vật trong một phạm vi xác định cùng có chung hành động, trạng thái hay đặc điểm. Đối tượng được 都 bao quát thường phải xuất hiện trước 都.

✓ 我们都喜欢中国菜。

/Wǒmen dōu xǐhuan Zhōngguó cài./ Chúng tôi đều thích món Trung Quốc.

✓ 他们都来了。

/Tāmen dōu lái le./ Họ đều đến rồi.

✓ 这几个学生都会说汉语。

/Zhè jǐ ge xuésheng dōu huì shuō Hànyǔ./ Mấy sinh viên này đều biết nói tiếng Trung.

✓ 这些书我都看过。

/Zhèxiē shū wǒ dōu kàn guo./ Những cuốn sách này tôi đều đã đọc.

Trong câu cuối, 这些书 được đưa lên trước để xác định phạm vi “tất cả những cuốn sách này”. Đây là dấu hiệu rất quan trọng để hiểu 都 đang bao quát điều gì.

2.2. 都不 và 不都 không giống nhau

✓ 他们都不去。

/Tāmen dōu bú qù./ Tất cả họ đều không đi. → Không ai trong nhóm đi.

✓ 他们不都去。

/Tāmen bù dōu qù./ Không phải tất cả họ đều đi. → Có người đi, có người không.

Cấu trúc	Ý nghĩa	Ví dụ
都不	Tất cả đều không; không ai làm.	我们都不喝酒。
不都	Không phải tất cả đều; chỉ một phần.	我们不都喝酒。

2.3. Lỗi đặt 都 trước chủ ngữ

✗ 都我们喜欢汉语。

/Dōu wǒmen xǐhuan Hànyǔ./ Đều chúng tôi thích tiếng Trung. → Phạm vi được bao quát 我们 phải đứng trước 都.

✓ 我们都喜欢汉语。

/Wǒmen dōu xǐhuan Hànyǔ./ Chúng tôi đều thích tiếng Trung.

Mẹo nhớ Ai “đều” làm gì? Đặt nhóm người/sự vật trước 都: 我们都去, 他们都知道, 这些书我都看过.

3. 还 /hái/: vẫn, còn, cũng, thêm nữa

3.1. Diễn tả sự tiếp tục: vẫn, còn

还 thường cho biết hành động hoặc trạng thái vẫn tiếp diễn và chưa kết thúc.

✓ 他还在学习。

/Tā hái zài xuéxí./ Anh ấy vẫn đang học.

✓ 现在很晚了，她还没回家。

/Xiànzài hěn wǎn le, tā hái méi huí jiā./ Bây giờ rất muộn rồi, cô ấy vẫn chưa về nhà.

✓ 我还记得你的名字。

/Wǒ hái jìde nǐ de míngzi./ Tôi vẫn còn nhớ tên bạn.

✓ 这家店还开着。

/Zhè jiā diàn hái kāi zhe./ Cửa hàng này vẫn còn mở cửa.

3.2. Diễn tả bổ sung: còn, cũng, thêm nữa

✓ 我买了书，还买了词典。

/Wǒ mǎi le shū, hái mǎi le cídiǎn./ Tôi mua sách, còn mua thêm từ điển.

✓ 她会说英语，还会说汉语。

/Tā huì shuō Yīngyǔ, hái huì shuō Hànyǔ./ Cô ấy biết nói tiếng Anh, còn biết nói tiếng Trung.

✓ 除了上课，我还要准备考试。

/Chúle shàngkè, wǒ hái yào zhǔnbèi kǎoshì./ Ngoài việc lên lớp, tôi còn phải chuẩn bị cho kỳ thi.

3.3. Diễn tả mức độ vượt hơn: còn… hơn

✓ 他比我还高。

/Tā bǐ wǒ hái gāo./ Anh ấy còn cao hơn tôi.

✓ 今天比昨天还热。

/Jīntiān bǐ zuótiān hái rè./ Hôm nay còn nóng hơn hôm qua.

Lưu ý: trong bài này, 还 đọc là /hái/. Chữ 还 còn có âm /huán/ trong các từ mang nghĩa “trả lại”, chẳng hạn 还书 /huán shū/, nhưng đó là cách dùng khác.

Mẹo nhớ 还 luôn cần được hiểu theo ngữ cảnh: 还在 = vẫn đang; 还没 = vẫn chưa; 还买 = mua thêm; 比……还…… = còn… hơn.

4. 又 /yòu/: lại; hành động lặp lại đã xảy ra

4.1. Vị trí cơ bản: chủ ngữ + 又 + động từ

又 thường diễn tả một hành động hoặc sự việc lặp lại khi người nói xem lần lặp ấy là đã xảy ra, đang xảy ra hoặc đã được nhận thấy. Trong nhiều câu, 又 đi với 了, nhưng 了 không phải lúc nào cũng bắt buộc.

✓ 他昨天来了，今天又来了。

/Tā zuótiān lái le, jīntiān yòu lái le./ Hôm qua anh ấy đến, hôm nay lại đến nữa.

✓ 我又忘带钥匙了。

/Wǒ yòu wàng dài yàoshi le./ Tôi lại quên mang chìa khóa rồi.

✓ 她又说错了。

/Tā yòu shuō cuò le./ Cô ấy lại nói sai rồi.

✓ 外面又下雨了。

/Wàimian yòu xià yǔ le./ Bên ngoài lại mưa rồi.

4.2. 又 không phải lúc nào cũng chỉ quá khứ

Quy tắc “又 dùng cho việc đã xảy ra” rất hữu ích ở trình độ cơ bản, nhưng không phải tuyệt đối. 又 còn có thể xuất hiện khi người nói dự đoán một sự việc lặp lại và cảm thấy nó sắp xảy ra hoặc xảy ra theo quy luật.

✓ 明天又要下雨了。

/Míngtiān yòu yào xià yǔ le./ Ngày mai lại sắp mưa nữa rồi.

✓ 周末又要加班。

/Zhōumò yòu yào jiābān./ Cuối tuần lại phải tăng ca nữa.

Trong hai ví dụ này, hành động thuộc tương lai, nhưng 又 vẫn hợp lý vì người nói nhấn mạnh sự lặp lại đã được dự báo hoặc thường xuyên xảy ra.

4.3. Cấu trúc 又……又……: vừa… vừa…

Ngoài nghĩa lặp lại, 又 còn dùng trong cấu trúc 又……又…… để nối hai đặc điểm cùng tồn tại.

✓ 这个苹果又大又甜。

/Zhège píngguǒ yòu dà yòu tián./ Quả táo này vừa to vừa ngọt.

✓ 她又聪明又努力。

/Tā yòu cōngming yòu nǔlì./ Cô ấy vừa thông minh vừa chăm chỉ.

✓ 这家餐厅又便宜又好吃。

/Zhè jiā cāntīng yòu piányi yòu hǎochī./ Nhà hàng này vừa rẻ vừa ngon.

Mẹo nhớ 又来了 = lại đến rồi; 又忘了 = lại quên rồi; 又大又甜 = vừa to vừa ngọt.

5. 再 /zài/: lại, lần nữa, rồi mới

5.1. Diễn tả hành động lặp lại chưa xảy ra

再 thường dùng khi người nói đề nghị, dự định hoặc yêu cầu thực hiện thêm một lần trong tương lai. Vì vậy, nó xuất hiện nhiều trong câu mệnh lệnh, lời đề nghị và kế hoạch.

✓ 请再说一遍。

/Qǐng zài shuō yí biàn./ Xin hãy nói lại một lần nữa.

✓ 我明天再来。

/Wǒ míngtiān zài lái./ Ngày mai tôi sẽ đến lại.

✓ 这个问题我们以后再讨论。

/Zhège wèntí wǒmen yǐhòu zài tǎolùn./ Vấn đề này chúng ta sẽ thảo luận sau.

✓ 你再想一想。

/Nǐ zài xiǎng yì xiǎng./ Bạn suy nghĩ thêm một chút nữa đi.

5.2. Diễn tả trình tự: làm A rồi mới B

✓ 先吃饭，再学习。

/Xiān chīfàn, zài xuéxí./ Ăn cơm trước rồi mới học.

✓ 你先看一遍，再回答问题。

/Nǐ xiān kàn yí biàn, zài huídá wèntí./ Bạn xem trước một lượt rồi hãy trả lời câu hỏi.

✓ 我们休息一下，再继续。

/Wǒmen xiūxi yíxià, zài jìxù./ Chúng ta nghỉ một chút rồi tiếp tục.

5.3. 不再 và 再不: khác nhau hoàn toàn

✓ 他不再抽烟了。

/Tā bú zài chōuyān le./ Anh ấy không hút thuốc nữa.

✓ 再不走，就要迟到了。

/Zài bù zǒu, jiù yào chídào le./ Nếu còn không đi ngay thì sắp muộn rồi.

Cấu trúc	Ý nghĩa	Ví dụ
不再 + động từ	Không còn tiếp tục làm.	她不再熬夜了。
再不 + động từ	Nếu còn không làm ngay thì…	再不出发，就晚了。

Mẹo nhớ 不再 = không nữa. 再不 = nếu cứ không… thì sẽ có hậu quả.

6. 又 và 再: cặp từ người Việt dễ nhầm nhất

So sánh	又 /yòu/	再 /zài/
Thời điểm thường gặp	Việc lặp đã xảy ra, đang xảy ra hoặc được dự đoán như sự lặp.	Việc lặp dự định, yêu cầu hoặc chưa xảy ra.
Sắc thái	Lại nữa; thường có cảm xúc nhận xét.	Thêm lần nữa; đề nghị, kế hoạch hoặc bước tiếp theo.
Ví dụ	他又来了。 Anh ấy lại đến rồi.	明天再来。 Ngày mai đến lại nhé.
Cấu trúc mở rộng	又……又……: vừa… vừa…	先……再……: trước… rồi…

✓ 昨天我去过，今天又去了。

/Zuótiān wǒ qù guo, jīntiān yòu qù le./ Hôm qua tôi đã đi, hôm nay lại đi nữa.

✓ 今天没时间，明天再去。

/Jīntiān méi shíjiān, míngtiān zài qù./ Hôm nay không có thời gian, ngày mai đi lại nhé.

✗ 请又说一遍。

/Qǐng yòu shuō yí biàn./ Xin lại nói một lần. → Lời đề nghị cho hành động chưa xảy ra thường dùng 再.

✓ 请再说一遍。

/Qǐng zài shuō yí biàn./ Xin nói lại một lần nữa.

✗ 他昨天来了，今天再来了。

/Tā zuótiān lái le, jīntiān zài lái le./ Hôm qua anh ấy đến, hôm nay “sẽ lại” đến rồi. → Lần lặp hôm nay đã xảy ra, nên dùng 又.

✓ 他昨天来了，今天又来了。

/Tā zuótiān lái le, jīntiān yòu lái le./ Hôm qua anh ấy đến, hôm nay lại đến nữa.

7. Khi hai phó từ cùng xuất hiện trong một câu

7.1. 也 + 都: cũng đều

✓ 他们喜欢中文，我们也都喜欢。

/Tāmen xǐhuan Zhōngwén, wǒmen yě dōu xǐhuan./ Họ thích tiếng Trung, chúng tôi cũng đều thích.

✓ 这些学生也都会说英语。

/Zhèxiē xuésheng yě dōu huì shuō Yīngyǔ./ Những sinh viên này cũng đều biết nói tiếng Anh.

Trong cách diễn đạt thông thường, 也 thường đứng trước 都 khi hai từ cùng xuất hiện: 也都, không dùng 都也 như một quy tắc thay thế.

7.2. 还 + 没: vẫn chưa

✓ 我还没吃饭。

/Wǒ hái méi chīfàn./ Tôi vẫn chưa ăn cơm.

✓ 他还没回来。

/Tā hái méi huílái./ Anh ấy vẫn chưa quay về.

7.3. 也 + 还: cũng vẫn/cũng còn

✓ 我还没做完，她也还没做完。

/Wǒ hái méi zuò wán, tā yě hái méi zuò wán./ Tôi vẫn chưa làm xong, cô ấy cũng vẫn chưa làm xong.

7.4. 又 + 不: vừa/lại không

✓ 他又不认真听课。

/Tā yòu bù rènzhēn tīngkè./ Anh ấy lại không chú ý nghe giảng.

Khi nhiều thành phần xuất hiện cùng lúc, người học nên học theo cụm tự nhiên: 也都、还没、也还没、又不. Không nên tự đảo thứ tự chỉ vì bản dịch tiếng Việt nghe thuận.

8. Sáu lỗi người Việt thường mắc

Lỗi 1: Đặt 也 ở cuối câu

✗ 我喜欢中文也。

/Wǒ xǐhuan Zhōngwén yě./ Tôi thích tiếng Trung cũng. → 也 phải đứng trước động từ 喜欢.

✓ 我也喜欢中文。

/Wǒ yě xǐhuan Zhōngwén./ Tôi cũng thích tiếng Trung.

Lỗi 2: Đặt 都 trước chủ ngữ

✗ 都他们来了。

/Dōu tāmen lái le./ Đều họ đã đến. → 他们 là nhóm được bao quát nên phải đứng trước 都.

✓ 他们都来了。

/Tāmen dōu lái le./ Họ đều đến rồi.

Lỗi 3: Đặt 还 sau động từ

✗ 他学习还。

/Tā xuéxí hái./ Anh ấy học vẫn. → 还 phải đứng trước động từ hoặc cụm 在学习.

✓ 他还在学习。

/Tā hái zài xuéxí./ Anh ấy vẫn đang học.

Lỗi 4: Dùng 又 cho lời đề nghị chưa thực hiện

✗ 请又读一遍。

/Qǐng yòu dú yí biàn./ Xin lại đọc một lần. → Hành động được yêu cầu chưa xảy ra nên dùng 再.

✓ 请再读一遍。

/Qǐng zài dú yí biàn./ Xin đọc lại một lần nữa.

Lỗi 5: Nhầm 都不 với 不都

✓ 他们都不喜欢。

/Tāmen dōu bù xǐhuan./ Tất cả họ đều không thích.

✓ 他们不都喜欢。

/Tāmen bù dōu xǐhuan./ Không phải tất cả họ đều thích.

Lỗi 6: Nghĩ 又 tuyệt đối chỉ quá khứ

✓ 明天又要考试了。

/Míngtiān yòu yào kǎoshì le./ Ngày mai lại sắp thi nữa rồi. → 又 vẫn dùng được khi nhấn mạnh một sự việc lặp lại đã được biết hoặc dự đoán.

9. Một câu có thể thay đổi nghĩa như thế nào?

Câu	Nghĩa	Điểm nhấn
我也去。	Tôi cũng đi.	Tôi giống người khác.
我们都去。	Chúng tôi đều đi.	Toàn bộ nhóm đều đi.
我还去。	Tôi còn/vẫn đi.	Tiếp tục hoặc bổ sung việc đi.
我又去了。	Tôi lại đi rồi.	Lần đi lặp lại đã xảy ra.
我再去。	Tôi sẽ đi lại/lần nữa.	Lần đi lặp lại chưa xảy ra.

Quan sát Cùng một động từ 去, chỉ cần thay phó từ đứng trước, thông tin của câu đã thay đổi: cũng đi, đều đi, vẫn đi, lại đi rồi hoặc sẽ đi lại.

10. Hội thoại ứng dụng

Tình huống 1: Đến lớp học tiếng Trung

✓ A：你今天去上课吗？

/Nǐ jīntiān qù shàngkè ma?/ Hôm nay bạn có đi học không?

✓ B：我去，我妹妹也去。

/Wǒ qù, wǒ mèimei yě qù./ Tôi đi, em gái tôi cũng đi.

✓ A：你们班的同学都到了吗？

/Nǐmen bān de tóngxué dōu dào le ma?/ Các bạn trong lớp bạn đều đến hết chưa?

✓ B：没有，还有两个人没到。

/Méiyǒu, hái yǒu liǎng ge rén méi dào./ Chưa, vẫn còn hai người chưa đến.

✓ A：小王呢？他昨天迟到，今天又迟到了？

/Xiǎo Wáng ne? Tā zuótiān chídào, jīntiān yòu chídào le?/ Còn Tiểu Vương? Hôm qua cậu ấy đi trễ, hôm nay lại trễ nữa à?

✓ B：不知道。等一下再给他打电话吧。

/Bù zhīdào. Děng yíxià zài gěi tā dǎ diànhuà ba./ Không biết. Đợi một chút rồi gọi điện cho cậu ấy nhé.

Tình huống 2: Ôn bài trước kỳ thi

✓ A：这些语法你都明白了吗？

/Zhèxiē yǔfǎ nǐ dōu míngbai le ma?/ Những điểm ngữ pháp này bạn đều hiểu hết chưa?

✓ B：大部分明白了，但是我还不太会用再和又。

/Dà bùfen míngbai le, dànshì wǒ hái bú tài huì yòng zài hé yòu./ Phần lớn tôi hiểu rồi, nhưng vẫn chưa biết dùng 再 và 又 lắm.

✓ A：没关系，老师会再解释一遍。

/Méi guānxi, lǎoshī huì zài jiěshì yí biàn./ Không sao, giáo viên sẽ giải thích lại một lần nữa.

✓ B：太好了，我也想再练习一下。

/Tài hǎo le, wǒ yě xiǎng zài liànxí yíxià./ Tốt quá, tôi cũng muốn luyện thêm một chút.

11. Bài tập thực hành

Chọn 也、都、还、又 hoặc 再. Một số câu cần chú ý thời gian, ý nghĩa lặp lại và phạm vi “tất cả”.

1. 我喜欢中文，她________喜欢中文。

2. 我们班的学生________来了。

3. 现在很晚了，他________在工作。

4. 昨天下雨了，今天________下雨了。

5. 请________说一遍。

6. 他们________不喝咖啡，一个人也不喝。

7. 今天没时间，我们明天________谈吧。

8. 我会说英语，________会说汉语。

9. 你们________明白了吗？

10. 他昨天迟到，今天________迟到了。

11. 我________没吃早饭。

12. 这件衣服________漂亮________便宜。

13. 你先休息一下，________继续工作。

14. 她比我________高。

15. 老师喜欢这个方法，学生________喜欢。

16. 这些电影我________看过。

17. 明天________要开会了，真忙！

18. 请你________检查一次。

19. 我们________都想参加比赛。

20. ________不出发，就要迟到了。

Đáp án và giải thích

• 1. 也 — Cô ấy cũng thích tiếng Trung giống người nói.

• 2. 都 — Toàn bộ sinh viên trong lớp đều đã đến.

• 3. 还 — Hành động làm việc vẫn tiếp tục.

• 4. 又 — Việc mưa lặp lại và đã xảy ra hôm nay.

• 5. 再 — Đề nghị thực hiện thêm một lần chưa xảy ra.

• 6. 都 — 都不 = tất cả đều không uống.

• 7. 再 — Hành động thảo luận sẽ diễn ra vào ngày mai.

• 8. 还 / 也 — 还 nhấn mạnh bổ sung; 也 cũng có thể dùng nếu nhấn mạnh điểm tương tự.

• 9. 都 — Hỏi cả nhóm đã hiểu hết chưa.

• 10. 又 — Việc đi trễ hôm nay lặp lại và đã xảy ra.

• 11. 还 — 还没 = vẫn chưa.

• 12. 又……又…… — Vừa đẹp vừa rẻ.

• 13. 再 — Nghỉ trước rồi mới tiếp tục.

• 14. 还 — 比……还…… = còn… hơn.

• 15. 也 — Sinh viên cũng thích giống giáo viên.

• 16. 都 — Những bộ phim này tôi đều đã xem.

• 17. 又 — Cuộc họp được dự báo sẽ lặp lại, dù thời gian là ngày mai.

• 18. 再 — Đề nghị kiểm tra thêm một lần.

• 19. 也 — 也都 = cũng đều muốn tham gia.

• 20. 再 — 再不……就…… = nếu còn không… thì sẽ…

Tổng kết

Năm phó từ 也、都、还、又、再 đều nhỏ nhưng giúp câu tiếng Trung rõ nghĩa và tự nhiên hơn. Quy tắc quan trọng nhất là chúng thường đứng sau chủ ngữ và trước động từ hoặc tính từ. Sau đó, hãy phân biệt phạm vi của 都, những nghĩa khác nhau của 还, sự lặp lại với 又 và 再, cũng như các cặp đổi nghĩa theo vị trí như 都不/不都 và 不再/再不. Khi luyện theo cụm và đặt trong tình huống cụ thể, bạn sẽ tránh được phần lớn lỗi thường gặp.