Trung Quốc là quốc gia có nền văn hóa lâu đời với rất nhiều phong tục và tập quán thú vị. Đối với người học tiếng Trung, hiểu về văn hóa cũng quan trọng không kém việc học từ vựng và ngữ pháp. Bởi chỉ khi hiểu văn hóa, bạn mới biết vì sao người Trung Quốc thích số 8, tại sao màu đỏ xuất hiện rất nhiều trong các dịp lễ, vì sao có những món quà không nên tặng và cách mời trà, nâng ly như thế nào cho phù hợp. Trong bài viết này, Hoa văn SaigonHSK giới thiệu 8 phong tục Trung Quốc tiêu biểu mà người học tiếng Trung nên biết.
Hình minh họa: 8 phong tục Trung Quốc người học tiếng Trung nên biết
1. Tặng quà – 送礼 /sònglǐ/
送礼 /sònglǐ/ nghĩa là “tặng quà”.
Trong văn hóa Trung Quốc, quà tặng thường được trao vào nhiều dịp như sinh nhật, Tết, cưới hỏi, khai trương, thăm hỏi hoặc khi muốn cảm ơn một người. Điều quan trọng không chỉ nằm ở giá trị món quà mà còn ở tấm lòng và ý nghĩa của món quà. Khi tặng quà, người Trung Quốc thường chú ý đến tuổi tác, mối quan hệ, hoàn cảnh và sở thích của người nhận.
2. Mời trà – 请茶 /qǐng chá/
Trà 茶 /chá/ giữ một vị trí đặc biệt trong văn hóa Trung Quốc. Mời trà là một cách thể hiện sự hiếu khách, lịch sự và tôn trọng đối với khách. Trong nhiều gia đình hoặc những buổi gặp mặt trang trọng, chủ nhà thường rót trà mời khách. Trà cũng xuất hiện rất nhiều trong văn hóa giao tiếp, nhà hàng, các buổi gặp gỡ gia đình và những dịp quan trọng.
3. Số 8 – 八 /bā/: Biểu tượng của may mắn
Trong tiếng Trung, số 8 đọc là 八 /bā/. Âm bā gần với âm của 发 /fā/ trong 发财 /fācái/ – phát tài, làm giàu. Vì vậy, số 8 thường được xem là con số may mắn, đặc biệt trong những hoàn cảnh liên quan đến kinh doanh, tiền bạc và tài lộc. Bạn có thể bắt gặp sự yêu thích số 8 trong số điện thoại, biển số xe, số phòng, số tầng, giá cả hoặc ngày tổ chức sự kiện.
4. Số 4 – 四 /sì/: Vì sao đôi khi bị kiêng?
Nếu số 8 được xem là may mắn thì số 4 lại thường được nhìn nhận theo hướng ngược lại. 四 /sì/ – số bốn có cách phát âm gần với 死 /sǐ/ – chết. Vì vậy, trong một số hoàn cảnh, người Trung Quốc có thể tránh số 4, chẳng hạn như số phòng, số tầng, số điện thoại hoặc số thứ tự. Ví dụ, một số tòa nhà có thể không đánh số tầng 4 hoặc dùng cách đánh số khác. Tuy nhiên, đây là quan niệm văn hóa, không phải quy tắc tuyệt đối. Không phải người Trung Quốc nào cũng kiêng số 4 trong mọi tình huống.
5. Những điều kiêng kỵ khi tặng quà
Đây là phần rất đáng chú ý đối với người nước ngoài khi giao tiếp với người Trung Quốc. Một món quà tưởng như bình thường trong văn hóa Việt Nam hoặc phương Tây đôi khi lại mang ý nghĩa không tốt trong một số quan niệm truyền thống Trung Quốc. Cụm 送钟 /sòng zhōng/ – tặng đồng hồ có âm giống 送终 /sòngzhōng/, một cách nói liên quan đến việc tiễn đưa người đã mất. Vì vậy, người Trung Quốc truyền thống thường tránh tặng đồng hồ.梨 /lí/ – quả lê có âm gần với 离 /lí/ – rời xa, chia lìa. Vì vậy, trong một số hoàn cảnh, đặc biệt là những dịp cần sự đoàn tụ hoặc vui mừng, người ta có thể tránh tặng lê. Trong một số quan niệm dân gian, giày cũng có thể mang ý nghĩa không may do cách liên tưởng về âm và văn hóa. Vì vậy, khi chọn quà cho người Trung Quốc, đặc biệt trong những dịp quan trọng, nên tìm hiểu trước ý nghĩa của món quà. Những điều kiêng kỵ trên là các quan niệm truyền thống/dân gian. Mức độ coi trọng ngày nay rất khác nhau tùy người, vùng miền, thế hệ và hoàn cảnh.
6. Ý nghĩa của màu đỏ – 红色 /hóngsè/
Nếu có một màu sắc mà người học tiếng Trung gần như chắc chắn sẽ bắt gặp khi tìm hiểu văn hóa Trung Quốc, đó chính là 红色 /hóngsè/ – màu đỏ. Màu đỏ thường gắn với:
- 喜庆 /xǐqìng/ – vui mừng, hỷ sự
- 吉祥 /jíxiáng/ – cát tường, may mắn
- 幸福 /xìngfú/ – hạnh phúc
- 好运 /hǎoyùn/ – vận may
Chính vì vậy, màu đỏ xuất hiện rất nhiều trong Tết Nguyên đán, đám cưới, lễ khai trương, lễ hội, bao lì xì, đèn lồng và câu đối Tết.
7. Ăn uống và nâng ly – 敬酒 /jìngjiǔ/
Trong những bữa tiệc hoặc buổi gặp mặt, bạn có thể bắt gặp phong tục 敬酒 /jìngjiǔ/ – mời rượu, nâng ly chúc rượu. Trong một số hoàn cảnh, nâng ly mời rượu là cách thể hiện sự tôn trọng, tình cảm và lời chúc tốt đẹp. Khi nâng ly, người trẻ hoặc người có vị trí thấp hơn có thể thể hiện sự kính trọng đối với người lớn tuổi hoặc khách quan trọng. Tuy nhiên, không phải ai cũng uống rượu. Người không uống rượu hoàn toàn có thể dùng trà, nước trái cây hoặc đồ uống không cồn để cùng tham gia.
8. Tháo giày khi vào nhà – 进门脱鞋 /jìnmén tuō xié/
Ở nhiều gia đình Trung Quốc, khách thường tháo giày trước khi bước vào nhà. Điều này liên quan đến việc giữ vệ sinh, giữ cho nhà cửa sạch sẽ và thể hiện sự tôn trọng đối với không gian sống của gia chủ. Tuy nhiên, không phải gia đình Trung Quốc nào cũng có thói quen giống nhau.
Học tiếng Trung không chỉ là học từ vựng và ngữ pháp. Khi hiểu những phong tục như tặng quà, mời trà, ý nghĩa số 8, số 4, màu đỏ hay những điều kiêng kỵ khi tặng quà, bạn sẽ hiểu hơn về cách người Trung Quốc suy nghĩ và ứng xử trong đời sống.
Tuy nhiên, cần nhớ rằng phong tục không phải lúc nào cũng là quy tắc tuyệt đối. Trung Quốc có nhiều vùng miền, thế hệ và hoàn cảnh khác nhau, vì vậy cách thực hành cũng có thể khác nhau. Khi chưa chắc chắn, quan sát hoàn cảnh, tôn trọng đối phương và hỏi một cách lịch sự luôn là cách giao tiếp tốt nhất. Hoa văn SaigonHSK – Học tiếng Trung không chỉ để nói đúng, mà còn để hiểu đúng văn hóa và giao tiếp tinh tế hơn.
