Khi học tiếng Trung, một trong những khó khăn lớn nhất của người mới bắt đầu là ghi nhớ chữ Hán. Nếu chỉ học theo cách viết đi viết lại nhiều lần, người học có thể nhớ trong một thời gian ngắn nhưng rất dễ quên. Nhưng nếu mỗi chữ được gắn với một hình ảnh, một câu chuyện hoặc một cách liên tưởng, việc ghi nhớ sẽ trở nên thú vị hơn rất nhiều.
Trong bài viết này, Hoa văn SaigonHSK giới thiệu 10 chữ Hán quen thuộc có những câu chuyện rất dễ nhớ. Đây là những chữ đặc biệt phù hợp với phương pháp học Hán tự bằng hình ảnh + liên tưởng + storytelling.
Những câu chuyện dưới đây chủ yếu được sử dụng như cách liên tưởng để ghi nhớ chữ Hán. Với một số chữ, cách giải thích dân gian/truyền thống không hoàn toàn đồng nhất với nghiên cứu tự nguyên học hiện đại. Vì vậy, người học nên xem đây là “câu chuyện ghi nhớ chữ”, không phải lúc nào cũng là lời giải thích tuyệt đối về nguồn gốc chữ.
Hình ảnh minh họa: 10 chữ Hán có câu chuyện thú vị giúp nhớ lâu
1. 好 /hǎo/ – Tốt, đẹp
女 + 子 → 好
女 /nǚ/ → phụ nữ
子 /zǐ/ → đứa trẻ
Đây là một trong những chữ Hán được người học rất dễ nhớ thông qua hình ảnh:
女 – người phụ nữ+ 子 – đứa trẻ→ 好 – tốt đẹp
Theo cách giải thích truyền thống, hình ảnh người phụ nữ và đứa trẻ gợi lên một điều tốt đẹp, hài hòa. Câu chuyện ghi nhớ: hãy tưởng tượng một người mẹ đang ôm đứa con nhỏ. Đó là một hình ảnh thật đẹp và ấm áp → 好.
Từ vựng
好人 /hǎorén/ → người tốt
好看 /hǎokàn/ → đẹp
好吃 /hǎochī/ → ngon
好朋友 /hǎo péngyou/ → bạn tốt
2. 家 /jiā/ – Nhà, gia đình
宀 + 豕 → 家
宀 /mián/ → mái nhà
豕 /shǐ/ → con lợn
Nhìn chữ 家, chúng ta có thể hình dung: 宀 – mái nhà+ 豕 – con lợn
→ 家 – nhà, gia đình
Trong xã hội nông nghiệp cổ đại, vật nuôi là một phần quan trọng trong đời sống và tài sản của gia đình.Câu chuyện ghi nhớ: dưới mái nhà có người sinh sống và có vật nuôi → đó là một 家.
Từ vựng
家人 /jiārén/ → người nhà
家庭 /jiātíng/ → gia đình
回家 /huí jiā/ → về nhà
家乡 /jiāxiāng/ → quê hương
3. 休 /xiū/ – Nghỉ ngơi
人 + 木 → 休 Đây có lẽ là một trong những chữ dễ liên tưởng nhất.
人 /rén/ → người
木 /mù/ → cây
Hãy tưởng tượng một người: Người dựa vào gốc cây→ 休 /xiū/ = nghỉ ngơi.
Câu chuyện ghi nhớ: đi đường mệt quá, một người tìm đến bên gốc cây để nghỉ → 休. Chỉ cần nhớ hình ảnh này, bạn sẽ rất khó quên chữ 休.
Từ vựng
休息 /xiūxi/ → nghỉ ngơi
休假 /xiūjià/ → nghỉ phép
休息室 /xiūxīshì/ → phòng nghỉ
Ví dụ:
累了就休息一下。
/Lèi le jiù xiūxi yíxià./ → Mệt thì nghỉ một lát.
4. 明 /míng/ – Sáng, sáng rõ
日 + 月 → 明
日 /rì/ → mặt trời
月 /yuè/ → mặt trăng
Một bên là: Mặt trời
Một bên là:Mặt trăng
Kết hợp lại:日 + 月 → 明→ sáng, sáng rõ
Câu chuyện ghi nhớ: hãy tưởng tượng: ban ngày có mặt trời, ban đêm có mặt trăng. Có cả ánh sáng của 日 và 月 → 明.
Từ vựng
明白 /míngbai/ → hiểu, rõ
明亮 /míngliàng/ → sáng sủa
聪明 /cōngming/ → thông minh
说明 /shuōmíng/ → giải thích
Ví dụ:
我明白了。/Wǒ míngbai le./→ Tôi hiểu rồi.
5. 林 /lín/ – Rừng cây
木 + 木 → 林
Chữ này gần như là một “bức tranh” thu nhỏ.
木 /mù/ → cây
Một cây: → 木
Hai cây: → 林→ 林 /lín/ = rừng, khu rừng.
Câu chuyện ghi nhớ: một cây chưa thành rừng. Hai cây đứng cạnh nhau → 林. Đây là một ví dụ rất tốt để dạy sinh viên về khả năng ghép các thành phần để tạo ra chữ mới.
Từ vựng
树林 /shùlín/ → rừng cây
森林 /sēnlín/ → rừng
林子 /línzi/ → khu rừng
6. 森 /sēn/ – Rừng rậm
Nếu:木 + 木 = 林
thì:木 + 木 + 木 = 森
Ba cây tạo thành:→ 森 /sēn/ = rừng rậm.
Đây là một cách liên tưởng cực kỳ trực quan:
Một cây → 木
Nhiều cây → 林
Rất nhiều cây → 森
Câu chuyện ghi nhớ: bạn có thể nói với học viên: “Một cây là 木, hai cây thành 林, ba cây thành 森 – càng nhiều cây, khu rừng càng rậm.”
Từ vựng
森林 /sēnlín/ → rừng
森林公园 /sēnlín gōngyuán/ → công viên rừng
7. 男 /nán/ – Nam, đàn ông
田 + 力 → 男
Chữ 男 gồm:
田 /tián/ → ruộng
力 /lì/ → sức lực
Theo cách liên tưởng truyền thống:
田 – ruộng+ 力 – sức lực→男 – nam giới
Hình ảnh này phản ánh quan niệm xã hội nông nghiệp thời xưa, khi lao động đồng ruộng gắn với sức lực thể chất.
Câu chuyện ghi nhớ: người đàn ông dùng sức lực để làm việc trên ruộng → 田 + 力 = 男.
Từ vựng
男人 /nánrén/ → đàn ông
男孩 /nánhái/ → bé trai
男性 /nánxìng/ → nam giới
Đây là cách liên tưởng truyền thống để ghi nhớ chữ, không nên hiểu là một định nghĩa về vai trò của nam giới trong xã hội hiện đại.
8. 安 /ān/ – Bình an, yên ổn
宀 + 女 → 安
宀 /mián/ → mái nhà
女 /nǚ/ → phụ nữ
Theo cách giải thích truyền thống:Mái nhà+ người phụ nữ→安 /ān/ → bình an, yên ổn. Câu chuyện ghi nhớ: hãy tưởng tượng, một người trở về nhà, ngồi trong không gian quen thuộc và cảm thấy bình yên.Đây là một câu chuyện rất dễ dùng khi dạy Hán tự cho người mới bắt đầu.
Từ vựng
安全 /ānquán/ → an toàn
平安 /píng'ān/ → bình an
安心 /ānxīn/ → yên tâm
安静 /ānjìng/ → yên tĩnh
Ví dụ:
你放心，我很安全。/Nǐ fàngxīn, wǒ hěn ānquán./→ Bạn yên tâm, tôi rất an toàn.
9. 本 /běn/ – Gốc, căn bản
Đây là một chữ rất thú vị vì nó giúp người học hiểu được cách tạo chữ bằng cách đánh dấu vị trí.
木 + dấu ở phần gốc → 本
木 /mù/ → cây
Nếu muốn chỉ rõ:“Phần gốc của cây ở đâu?”người xưa dùng một dấu để đánh dấu vị trí đó.→ 本 /běn/ = gốc, căn bản.
Hãy nhìn sự khác biệt:
木 → cây
本 → gốc cây
Câu chuyện ghi nhớ: hãy tưởng tượng một cái cây. Sau đó dùng một dấu để chỉ: “Đây chính là phần gốc!”→ 本Từ nghĩa “gốc”, 本 về sau còn phát triển nhiều cách dùng khác.
Từ vựng
本来 /běnlái/ → vốn dĩ
基本 /jīběn/ → cơ bản
根本 /gēnběn/ → căn bản, hoàn toàn
Đặc biệt :一本书 /yì běn shū/ → một quyển sách. Ở đây 本 còn là lượng từ cho sách.
10. 末 /mò/ – Ngọn, phần cuối
Nếu 本 giúp chúng ta nhớ “gốc cây”, thì 末 lại giúp nhớ ngọn cây.
木 + dấu ở phần ngọn → 末
木 → cây
Khi dấu được đặt ở phía trên, gần phần ngọn:đánh dấu phần trên cùng→ 末 /mò/ = ngọn, phần cuối.Vì vậy, có thể học theo cặp:本 → gốc; 末 → ngọn
Sau đó mở rộng thành:
本末 /běnmò/ → gốc và ngọn, đầu và cuối
末尾 /mòwěi/ → phần cuối
周末 /zhōumò/ → cuối tuần
Câu chuyện ghi nhớ本 = phần gốc của cây và 末 = phần ngọn của cây. Chỉ cần nhớ hình ảnh cái cây, người học có thể phân biệt hai chữ này rất nhanh.
Chữ Hán không phải lúc nào cũng là những ký hiệu khô khan cần học thuộc lòng.
Rất nhiều chữ có thể giúp người học tạo ra những hình ảnh, mối liên hệ và câu chuyện để ghi nhớ. Người học có thể biến những nét chữ tưởng như khó nhớ thành những câu chuyện nhỏ trong đầu.Và đó cũng chính là một trong những cách học Hán tự thú vị nhất: Đừng chỉ học một chữ Hán. Hãy tìm câu chuyện phía sau chữ Hán đó.
